+357 96911661

ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ''ΑΣΘΕΝΕΙΑ''

ΠΟΥ ΜΕΤΑΦΕΡΕΤΑΙ ΑΠΟ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΓΕΝΙΑ

 

Έννοια του κοινωνικού στιγματισμού

Τα ανθρώπινα κοινωνικά συστήματα αναπτύσσουν και διατηρούν κάποια γραπτά και άγραφα πρότυπα αποδεκτής συμπεριφοράς που καθορίζουν τα όρια μέσα στα οποία άτομα και ομάδες τα απαρτίζουν. Η εκτροπή ή αποκλίνουσα συμπεριφορά είναι ευδιάκριτη ακριβώς επειδή βρίσκεται εκτός των καθορισμένων ορίων αποδεκτής συμπεριφοράς ή επειδή παραβιάζει κάποιον γραπτό ή άγραφο νόμο της κοινωνίας. Η έννοια της ταυτότητας θέτει τα όρια της «διαφορετικότητας» και προσδιορίζει τα σύνορα και τις σχέσεις αποτελώντας επομένως κομβικό σημείο για την κατανόηση της «κοινωνικής διασύνδεσης».

Σύμφωνα με την θεωρία του Έριβιν Γκόφμαν η διαδικασία της εκτροπής είναι απλά και μόνο υπόθεση χαρακτηρισμού της συμπεριφοράς ατόμου ή ομάδας σαν «αποκλίνουσα» από κάποια άλλα άτομα ή κάποια άλλη ομάδα που έχει την κοινωνική δύναμη όχι μόνο να την χαρακτηρίσει σαν αποκλίνουσα αλλά και να κάνει τον χαρακτηρισμό της αποδεκτό.

Ο καθηγητής Χάουαρντ Μπέκερ χαρακτηριστικά αναφέρει ότι «... από την στιγμή που κάποια ομάδα εφαρμόζει τους κανόνες που καθορίζουν την αποδεκτή από την αποκλίνουσα συμπεριφορά σε ένα άτομο ή μια ομάδα και τους χαρακτηρίζει σαν ξένα σώματα, τότε αρκεί αυτός και μόνο ο χαρακτηρισμός για να εξοστρακισθουν... » . Το εκτρεπόμενο άτομο είναι εκείνο στο οποίο δόθηκε ή «κόλλησε» με επιτυχία ο σχετικός χαρακτηρισμός. Έτσι εύκολα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η εκτροπή ή απόκλιση είναι οτιδήποτε εμείς θελήσουμε να καθορίσουμε,

Η απόκλιση επιφέρει την ανάλογη ετικέτα και το άτομο στιγματίζεται. Έτσι συνήθως χάνει την ψυχο-κοινωνική του ταυτότητα και σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να καταστραφεί τελείως. Η κοινωνική απόκλιση διαχωρίζεται σε πρωτογενή και δευτερογενή. Η πρώτη αφορά το άτομο που φέρει το χαρακτηριστικό και η δεύτερη αφορά το σύνολο των αντιδράσεων της ομάδας απέναντι στην έκτροπη συμπεριφορά ενός ατόμου ή μιας άλλης ομάδας. Από την στιγμή που κάποιος «στιγματίζεται» τότε αυτόματα λειτουργούν και οι μηχανισμοί αντίδρασης των άλλων απέναντι σε αυτόν. Κύριοι μηχανισμοί αντίδρασης του κοινωνικού συνόλου είναι η προκατάληψη και η δημιουργία στερεοτύπων. Η έννοια της προκατάληψης είναι συνώνυμη με την έννοια του προδικασμένου.

Άλλοι ερευνητές την βλέπουν σαν «... άκαμπτη συναισθηματική στάση που δεν επιδέχεται αλλαγή...». Ανεξάρτητα όμως από τις απόψεις των διαφόρων ερευνητών γεγονός παραμένει ότι η προκατάληψη είναι μια εχθρική στάση απέναντι σε ένα άτομο που ανήκει σε κάποια ομάδα, απλά και μόνο επειδή είναι μέλος της. Συνεπώς υποθέτουμε ότι συγκεντρώνει όλες τις ανεπιθύμητες ιδιότητες που χαρακτηρίζουν την ομάδα.